Een gemêlleerd aanbod
Niet alledaags
Erick Turksema uit Roden, natuurliefhedder en bovenal vogelaar in hart en nieren, moet wel blij verrast zijn geweest toen hij deze juveniele Roze spreeuw in zijn tuin aanschouwde. Voor velen is het een soort die je eens hoopt te zien, maar wat maar zelden gebeurt. En dat je hem dan thuis bij de pindakaaspot ziet is echt vrij uitzonderlijk te noemen. Deze waarneming stamt nog uit januari 2026, maar vinden we zo opmerkelijk dat we er hier plek voor inruimen. Omdat Erick veel in het veld verkeert komt hij regelmatig 'leuke vogeltjes' tegen. Daarover wordt verderop in deze rubriek meer aandacht besteed...
Onbenoemd gebleven
De belofte van Hugo Arends dat er op een bepaalde plek van het oefenterrein van defensie in het Lauwersmeer wel meer dan 100 Nonnenkapkluifzwammen (Helvella spadicea (BE)) waren te zien leek Annet Elsinga zo aantrekkelijk dat ze er met Hugo heen toog. Helaas werd er geoefend en dan zit de zaak daar op slot. Maar elders werden ze toch gevonden en dat gold tevens voor andere kluifzwammen die je daar in het voorjaar (17/4) kunt vinden: Grote schotelkluifzwam (H. queletii (KW)) en de Bokaalkluifzwam (H. acetabulum). In een populierenlaantje stuitten beiden op een grote groep (wel meer dan 100?) onbenoemd gebleven bekerzwammen. Er zijn zo'n 50 soorten die veelal pas na microscopische controle benoemd kunnen worden. Er zijn uitzonderingen (10), bijvoorbeeld het Zandtulpje (Peziza ammophila (BE), Molmbekerzwam (P. micropus), Anemonenbekerzwam (Dumontinia tuberosa (BE) en de Kleine bruine bekerzwam (Humaria haemisphaerica).
Voor de door Annet en Hugo gevonden bekerzwam geldt dat het de moeite waard is om er nog eens naar om te kijken.
Met een rood borstje
Tijdens de broedvogelinventarisaties die Erick Turksema verricht noteert hij vooral op zang en soms zit er een riedeltje bij dat hem niet direct bekend voorkomt. Dat gold zeker voor het vogeltje hiernaast, afgebeeld op een prachtige foto van Geert de Vries. Als je hem ziet weet je direct dat je te maken hebt met een Kleine vliegenvanger, een soort in opkomst in Nederland, maar je moet er toevallig wel tegenaan lopen. Elders in Europa kan hij algemeen voorkomen, zoals in de Baltische staten waar Henk van den Brink op vakantie was (...en constateerde dat de Russen nog niet onderweg zijn).
Erick maakte mij deelgenoot van twee andere zangers: een Iberische tjiftjaf (nota bene dichtbij huis) en één in het Mensingebos van een hybride Fitis/Tjiftjaf). De zang is een opmerkelijke mix van beide.
Fraaie schijnbok
Gewone borstelboktor
Muurrouwzwever
Driestreepspin
Bruine prachtblindwants-nimf
Eikenbleekpoot
Soortenrijkdom te over
Van Luit Staghouwer uit Assen ontvingen we het volgende bericht -met veel foto's- over zijn passie: Insecten. Een deel is hierboven geplaatst:
Afgelopen herfst-winter heb ik zo goed als geen paddenstoelen gezien. Ik richt mijn aandacht en camera hoofdzakelijk op insecten, daar ben ik wel redelijk druk mee. Ik fotografeer vooral in eigen omgeving (o.a. Balloërveld, Kampsheide en de tuinen bij het Duurzaamheidscentrum in het Asserbos).
Op 2 juni heb ik een paar uurtjes rondgekeken in Norg in de IVN-Vlindertuin Dat is me goed bevallen en dat ga ik ongetwijfeld nog wel eens doen. Ik vind het een mooie tuin (vooral het voorste deel) en er was ook best wel wat te zien. Het aantal distelvlinders was opvallend groot, schijnbaar is het een goed distelvlinderjaar. Ook zag ik meerdere meikevers en uiteraard vlogen er ook tientallen rozenkevers. Die zijn op het moment overal goed vertegenwoordigd. Op de terugweg heb ik nog snel even gekeken in de Zeijerstrubben en daar kon ik ook nog enkele interessante insecten (de twee rechtsonder) fotograferen.
Een oude bekende
In deze rubriek hebben we het jaren geleden al eens gehad over deze Goudgele plooiparasol (Leucocoprinus birnbaumii). Het is een soort die thuis in bloempotten op humus groeit. Het is zonder meer een mooi paddenstoeltje en Kitty Nijssen (de weduwe van Theo) was dan ook blij verrast dat ze hem bij haar thuis zag ontwikkelen. Voor haar was het een onbekende soort, maar nu niet meer, want wij konden haar uiteraard wel de naam noemen.
In de Verspreidingsatlas wordt hij in Nederland verspreid gemeld:
Vakantiefoto's
Tijdens een flora-inventarisatie hadden Henk van den Brink en ik het over zijn vakantie in de Baltische staten. En ja, net als hier stonden er weinig paddenstoelen, maar houtzwammen had hij genoeg gezien en ook gefotografeerd. Hij wilde ons er ook wel wat over vertellen:
Pas had ik het over de houtzwammen in de Baltische staten. Hier wat plaatjes. Letland en Estland bestaan beide voor ongeveer de helft uit bos. Op de droge hogere gronden is dat bijna altijd monotoon grovedennenbos, maar vooral op hellingen en langs beken, rivieren en meren vind je ook fraaie gemengde bossen, hoofdzakelijk bestaande uit Fijnspar, Ratelpopulier en berk, met veel groot dood hout. Daar komen drie soorten zwammen massaal voor. Ze hebben de boel onderling keurig verdeeld: de Roodgerande houtzwam (talrijkste paddenstoel van de hele vakantie) neemt het naaldhout voor zijn rekening, de Echte tonderzwam de berken en op de populieren vind je de Populierenvuurzwam (Phellinus popullicola (GE)) (foto's boven). Die neemt soms de meest bijzondere vormen aan en groeit ook vaak in groepjes bij elkaar. Ze zijn vaak (aan de bovenkant) bedekt met mossen, een bijzonder gezicht. We kwamen ook wel andere houtverteerders tegen, Dennenvuurzwam bijvoorbeeld, veel Zwavelzwam en Zadelzwam, en r.o. deze Kurkstrookzwam en l.o. de Roestkleurige borstelzwam. Anders dan op hout was er weinig te vinden, want het was daar ook al lange tijd droog.
100 Jaar Stadspark Groningen
De laatste jaren hebben we met enige regelmaat gepubliceerd over het project van Geertje Geertsma dat deze zomer glorieus door haar is afgerond met heel veel aandacht in de media (www.geertjegeertsma.com). Ze kwam me zelf het resultaat aanbieden: haar prachtig uitgevoerde boek (4 Seizoenen 100 Paddenstoelen) dat onder meer werd begeleid door het kleinste paddenstoelenboekje ter wereld (3 x 3 cm), waarin ze 43 paddenstoelen en slijmzwammen gedurende 4 seizoenen volgt die op ware grote zijn afgebeeld en worden begeleid door een inspirerende tekst. Ik heb het in één adem uitgelezen, zonder loep! In haar dankwoord noemt Geertje de Paddenstoelenwerkgroep Noordenveld. We voelen ons gevleid.
Nieuw in Nederland
Ter voorbereiding op het seizoen heb ik onder meer met Grishja van der Veer contact gehad. Hij had ook maar weinig gezien, maar daar waren wel een paar aardige soorten bij. Daarover in de volgende Waarnemingen meer. Er was wel iets bijzonders bij en daarvan zien jullie de afbeeldingen hierboven. Het lijkt op het Gestreept oorzwammetje, maar microscopisch verschilt hij hiervan door de kleinere sporenmaat. Grishja meldt hierover:
De vondsten van Crepidotus malachius (zie bijgevoegde foto's) uit 2025 via AnnaElise Jansen laten barcoderen (in Spanje). Daarmee is de determinatie bevestigd. Ik heb de soort ondertussen aangemeld als nieuwe soort voor Nederland bij de Karteringscommissie als Crepidotus malachius (Berk. & M.A. Curtis) Peck, maar dat is nog niet officieel aanvaard. In 2025 heb ik deze soort hier in de omgeving in 3 hokken gevonden.
De door mij voorgestelde Nederlandse naam is "Bedriegelijk oorzwammetje". De soort is namelijk macroscopisch niet te onderscheiden van Crepidotus applanatus (Gestreept oorzwammetje). Deze soort is wel voor Nederland bekend, maar de indeling van deze groep van oorzwammetjes - of eigenlijk beter gezegd: oorzwammen - dateert nog uit een grijs verleden. De twee variëten van C. applanatus worden tegenwoordig buiten Nederland ook niet meer onderscheiden. Ik heb daarom ook aan AnnaElise voorgesteld om de systematiek rondom deze twee soorten voor Nederland te actualiseren.
100 jaar oud
Als oud-voorzitter van IVN Roden, tegenwoordig IVN Roden-Norg, blijf ik de vereniging met belangstelling volgen en lees daarbij in het verenigingsblad Natuur Rondom (in mijn tijd heette het Puur Natuur) uiteraard het voorwoord van mijn opvolger Henk van den Brink. Laatst ging het over Jac. P. Thijsse waar Henk zonder meer lyrisch over zijn teksten was. Thijsse is vooral bekend van de Verkade-albums, maar heeft veel meer geschreven (bijv. Het Vogeljaar). Henk heeft een tijdje de albums verzameld, maar zijn collectie is tamelijk bescheiden gebleven. Reden voor mij naar mijn verzameling plaatjesalbums te kijken, die een stuk uitgebreider is. Als ik tegen iets aanloop koop ik ze (voor weinig geld), ook als ik hem al heb, en wellicht had ik een dubbel exemplaar dat hij nog niet heeft. Menigmaal heb ik iemand er gelukkig mee kunnen maken, vooral met het album Paddenstoelen. Voor Henk zat er niets bij, maar van het album 'De Bloemen en haar Vrienden' heb ik nog twee exemplaren om weg te geven. Mijn eerste album is 'De Bonte Wei' uit 1911 en de vrolijke tekening hiernaast (van Jac. J. Koeman) stamt uit het album 'De Bloemen In Onze Tuin' uit 1926 en is daarmee op de kop af 100 jaar oud. Die kocht ik voor € 2,. Erg goedkoop dus, maar er is dan ook onnoemlijk veel op de markt. Soms wordt er voor bepaalde uitgaven grof geld betaald. Het duurste exemplaar dat ik heb wordt op een slordige € 400 geschat!
Cees Koelewijn
