Sparrenreservaat Bankenbosch, 25 sept.

Recent viel te lezen dat het met de leesvaardigheid van jongeren erg slecht gesteld is. Dat geldt gelukkig veel minder voor ouderen… zou je denken. Helaas moesten we deze dag constateren dat, totaal onverwacht, dit ook gold voor meerdere mensen van ons clubje. Zij stonden op een compleet verkeerde plek dan duidelijk was aangegeven. Een telefoontje bracht hen vieren op het goede spoor en nee… namen noemen we niet.

Een bezoek aan het sparrenreservaat op deze plek betekent een ’wandeling’ over het pad langs de heide. Een pad waar we weer veel soorten zagen die we van vorige bezoeken kenden. Eén ervan was klein en pikzwart, maar dichtbij stonden enkele oudere exemplaren: de Zwartsneesatijnzwam (Entoloma serrulatum). Ook heel klein was een enkele Sneeuwvloksatijnzwam (E. sericellum), een soort die er trouwens altijd maar spaarzaam aanwezig is. Heel anders was dat met de Gele satijnzwam (E. formosum), want deze elegante verschijning zagen we op meerdere plekken op de paden en dat was voor het eerst.

Het was alweer vijf jaar geleden dat we hier met de werkgroep waren en sindsdien heeft het bos daar een ander aanzien gekregen. Als gevolg van kevervraat en weersinvloeden hebben veel fijnsparren (buiten het reservaat) er het loodje gelegd en dat dat laat zijn sporen na. Hier en daar was het aanblik zelfs desolaat te noemen. Maar al dat dode hout dat er mag blijven liggen biedt natuurlijk ook veel mogelijkheden aan ’afbrekers’ die wij een goed hart toedragen. Zo was de Oranje plaatjeshoutzwam (Pycnoporellus fulgens) één van de meest opvallende vertegenwoordigers van dit milieu en we constateerden al eerder dat de Roodgerande houtzwam (Fomitopsis pinicola) hier uitstekend gedijt. Maar elders geldt dat ook voor deze soms hevig gutterende -en dan fotogeniek- afbreker.

In het officiële reservaat waren de zaailingen van vijf jaar geleden behoorlijk gegroeid. Van ’leuke dennenboompjes’ van een meter zijn het ijle boompjes van pakweg drie/vier meter geworden die zo dicht opeen staan en daardoor in elkaar vervlochten dat er in bepaalde delen in dit bosvak geen doorkomen aan was. Op de toegankelijkere, mooi bemoste delen was schraalhans keukenmeester. Wat opviel was dat juist de Gele aardappelbovist (Scleroderma citrinum) er veelvuldig werd gezien. Opvallend, hoewel bekend, want deze mycorrhizasoort zie je veelal bij loofbomen, vooral bij eiken. Op meerdere plekken werd de Kamfergordijnzwam (Cortinarius camphoratus) ontdekt, ook geregeld buiten het reservaat. Ooit was deze ’grote stinkerd’ in Nederland (voor 1990) bekend van 1 plek, maar in deze eeuw is hij in het pleistocene noorden van Nederland behoorlijk toegenomen, vooral in Drenthe:

Een andere gordijnzwam die er dichtbij stond en er wel wat op lijkt was de Donkerlila gordijnzwam (C. malachius). Voor 2006 was hij in Drenthe nog nooit gezien, maar kennelijk krijgen de sparrenbossen hier nu een leeftijd dat het voor hem aantrekkelijk wordt zich hier te vestigen, want je ziet deze niet-meurende kloeke verschijning op steeds meer plekken opduiken. Het verspreidingsgebied komt overeen met dat van de Kamfergordijnzwam. Een andere ‘aantrekkelijke’, nog kloekere gordijnzwam, met fraai oranjebruin gekleurde hoed werd door Rob Chrispijn bekeken. In het veld zou je mogen zeggen dat het een Fraaie siersteelgordijnzwam (C. caninus) is, maar Rob meldt:

Met subglobose sporen komt die in de buurt van C. caninus, maar te veel dingen kloppen niet om die naam erop te plakken. Ik heb veel andere mogelijkheden bekeken, maar niets voldeed. Het lijkt me een interessante vondst. Dus materiaal gefotografeerd en gedroogd. DNA-onderzoek zal moeten uitwijzen of en welke naam daar bij hoort.

Cees Koelewijn, coördinator